In mijn dagelijkse werk op school maak ik lesroosters en de examenplanning. Als er ergens een planning gaat wringen, zie ik dat meestal al van ver aankomen. Bij mezelf ben ik echter een stuk minder scherp. Daar merk ik pas op dat het te veel wordt als ik al dubbel en dik over mijn grens zit. En als iemand dan vraagt of hij kan helpen, hoor ik mezelf zeggen: "Laat maar, ik doe het wel zelf."
Lang dacht ik dat dat sterk was van mezelf... onafhankelijk, zelfs. Tot ik me verdiepte in Lilith, de vrouw die bij deze nieuwe maan in Schorpioen als perfecte aanvulling voelt. Haar verhaal zette heel dat zinnetje voor mij in een compleet ander licht.
In deze blog lees je wie Lilith is, wat de betekenis van Lilith is voor vrouwen vandaag, en waarom haar motto INdependence iets anders vraagt dan alles alleen dragen.
Wie is lilith en waarvoor staat ze?
Eerst iets eerlijks: Lilith was oorspronkelijk geen godin. Er waren geen tempels voor haar en geen priesteressen. Haar oudste sporen liggen in Mesopotamië, ruim vierduizend jaar geleden. De mensen waren er bang voor de Lilitu, rusteloze vrouwelijke nachtgeesten. Het waren vrouwen die nooit getrouwd waren en geen kinderen hadden, en daarom buiten de orde vielen.
In de Bijbel komt haar naam één keer voor, bij Jesaja, tussen de wezens die door een verwoest land spoken. Vertalers maakten er afwisselend een nachtspook, een uil of een monster van.
Het verhaal waardoor we haar vandaag kennen, stamt af uit de middeleeuwen. In het Alfabet van Ben Sira, een joodse tekst van ergens tussen de achtste en de tiende eeuw, is Lilith de eerste vrouw van Adam. Ze is niet uit zijn rib gemaakt maar uit dezelfde aarde als hij. Toen Adam eiste dat ze zich onderschikte, ook in bed, weigerde ze. Haar redenering was eenvoudig: we komen uit dezelfde aarde, dus we zijn gelijk.
Adam gaf niet toe, en Lilith vertrok. Ze sprak de geheime naam van God uit en vloog weg, tot aan de Rode Zee. Drie engelen kwamen haar halen met een dreigement: kom terug, of elke dag sterven honderd van je kinderen. Ze bleef weg.
Vanaf dan wordt ze in de overlevering de schuldige: de demon die baby's bedreigt en mannen in hun slaap bezoekt. Eeuwenlang hingen er amuletjes boven wiegjes om haar weg te houden.
Pas in de jaren zeventig lazen joodse feministen het verhaal opnieuw. Zij zagen een vrouw die opkwam voor haar gelijkwaardigheid en daar een hoge prijs voor betaalde. Sindsdien is Lilith voor veel vrouwen een godin geworden. Niet door een oude cultus, wel omdat vrouwen haar zelf hebben teruggeclaimd.
Voor wie met de maan leeft, is er nog een mooie link. In de astrologie heet het punt waar de maan het verst van de aarde staat Black Moon Lilith: de plek waar de maan het minst aan ons gebonden is.
Wat betekent INdependence nu eigenlijk?
Bij onafhankelijkheid denken we al snel aan een vrouw die alles zelf kan. Eigen huis, eigen geld, niemand nodig.
Maar kijk nog eens goed naar wat Lilith deed. Ze wilde helemaal niet alleen leven. Ze wilde gewoon gelijkwaardig zijn. Haar nee ging over ondergeschiktheid, over onder liggen. Met samen zijn had het totaal niets te maken.
Daarom staan de eerste twee letters van het motto ook in hoofdletters: "IN". Het gaat om onafhankelijkheid van binnenuit. Weet je nog wat jij wil, los van wat er van je verwacht wordt? Kun je nee zeggen zonder er drie alinea's uitleg aan te hangen? En vooral kun je de prijs dragen als anderen daar een oordeel over hebben?
Dat laatste is misschien het moeilijkst. Lilith wist dat ze de slechte zou worden in het verhaal, en ze ging toch. Het oordeel verdwijnt dus niet. Je laat je keuze er alleen niet meer door bepalen.
In dit laatste zit ook de valkuil. Veel vrouwen maken zich niet langer klein door te zwijgen, maar door alles alleen te dragen. "Ik regel het wel." "Ik heb niemand nodig." Het klinkt als Lilith, maar zo lig je nog altijd onder, alleen nu onder de last van alles.
De betekenis van Lilith in je dagelijks leven: waar loop je vast?
Herken je je in het volgende? Het is dinsdagavond. Je wil rustig in de zetel gaan zitten maar je hebt nog 1001 dingen op je to-do lijstje. Je partner vraagt of hij iets kan doen, en jij zegt nee. Uitleggen duurt langer dan het zelf doen. En eerlijk: zo hou je ook de controle. Als je alles zelf doet, kan er niemand zeggen dat je tekortschiet.
Of in je relaties. Je zegt ja tegen een feestje terwijl je eigenlijk naar een rustig weekend verlangde. De vakantie wordt alweer in de bergen terwijl jij naar zee wou. Elke gebeurtenis apart lijkt heel klein... maar na tien jaar woon je in een leven dat klopt voor iedereen behalve voor jou. Lilith zou daar heel nuchter in blijven... We komen uit dezelfde aarde, dus wat ik wil telt evenveel als jouw verlangens.
Het kan ook zijn dat je het vooral herkent in dat ene woordje: "te". Te scherp, te emotioneel, te veel. Je zegt in een vergadering iets wat niemand wil horen, en achteraf gaat het over je toon in plaats van over het punt dat je wou maken. Net als bij Lilith vraagt niemand nog waarom je het zei. De volgende keer zeg je het zachter, met meer "ik weet het niet, hoor". Tot je jezelf al corrigeert voor iemand anders het moet doen.
En dan komt er een moment waarop dat aanpassen gewoon niet meer lukt. Veel vrouwen rond hun veertig, vijftig merken dat ze plots kwaad worden om dingen die ze jarenlang hebben weggeslikt. De perimenopauze speelt daar zeker in mee, en je lichaam verdient goede zorg. Maar misschien is het ook je Lilith die wakker wordt en zegt: ik wil niet meer terug naar hoe het was. Daar zit informatie in, en die moet je zeker niet weg duwen.
✨ om even bij stil te staan
Waar zeg jij "ik doe het wel zelf" terwijl je eigenlijk iets anders bedoelt?
Bij wie maak je jezelf kleiner, en wat zou er gebeuren als je dat één keer niet deed?
Welk woordje hoor je het vaakst over jezelf: te scherp, te gevoelig, te veel? Van wie heb je dat ooit geleerd?
Welke prijs ben je bang om te betalen als je je eigen goesting laat tellen?
Lilith bij de nieuwe maan in schorpioen
Een nieuwe maan in Schorpioen is een goed moment om te kijken naar wat onder de oppervlakte zit. Lilith nodigt je uit om eerlijk te zien waar je onder ligt, ook als dat onder je eigen "ik doe het wel zelf" is.
In de podcastaflevering de eerste die nee zei ga ik hier veel dieper op in, met haar volledige verhaal, de lagen van het motto en de situaties waarin vrouwen vastlopen. Je vindt ze hier: [link naar de aflevering].
Wil je weten hoe je hiermee aan de slag gaat? Daarvoor bouw ik Hijas de la Luna, een community die nu aan het ontstaan is. Deze maand werken we er samen rond Lilith. De deur staat open: [link community].
En nu ben ik benieuwd: waar zeg jij het vaakst "ik doe het wel zelf"? Laat het me weten in de reacties.