Het is eind oktober. De dagen worden korter, het wordt vroeger donker, en je merkt dat je huisdier meer door je hoofd gaat dan anders. Dat is geen toeval. Rond Samhain (31 oktober) en Allerheiligen en Allerzielen (1 en 2 november) staan we hier al eeuwenlang stil bij wie er niet meer is. Je huisdier herdenken met Allerheiligen is dus helemaal niet raar.
Kort gezegd: je hebt geen graf of kerkhof nodig om je dier te eren. Een kaars, een foto, een moment van stilte en een paar woorden zijn genoeg. Het gaat er niet om dat je het "juist" doet. Het gaat erom dat je bewust tijd maakt voor de liefde die er nog altijd is. 🐾
Waarom voelt eind oktober zo zwaar als je huisdier gestorven is?
Rond Allerheiligen trekken veel Vlamingen naar het kerkhof. Ze brengen een bloem of een kaars naar het graf van hun dierbaren. Het is een van de weinige momenten in het jaar waarop rouw openlijk zichtbaar mag zijn.
Maar voor je huisdier is daar vaak geen plek. Er is geen graf om naar toe te gaan… geen naam op een steen. Terwijl iedereen rondom jou dierbaren herdenkt, kan jij je net extra alleen voelen met je verdriet.
En dat gevoel klopt. Dierenrouw wordt nog altijd minder erkend dan andere rouw. Maar de band die je had, was echt. Je dier was er elke dag. Als je opstond, wanneer je thuiskwam, wanneer je blij was of juist heel erg verdrietig… Je dier was er altijd en onvoorwaardelijk. Het is dan ook heel logisch dat je die band ook nu wil eren.
Wat is Samhain en wat heeft het met je overleden huisdier te maken?
Samhain is een oud Keltisch feest dat begon rond 31 oktober bij valavond. Het markeerde de overgang van de lichte naar de donkere helft van het jaar, en was waarschijnlijk het Keltische nieuwjaar. De oogst was binnen, de dieren werden op stal gezet… allemaal tekens aan de wand dat de winter eraan kwam.
Samhain gold als een drempeltijd: een moment waarop de grens tussen onze wereld en die van de geesten dunner was. Later claimde de Katholieke kerk Allerheiligen op 1 november en zo lopen beide tradities vandaag in elkaar over.
Voor mij persoonlijk is 31 oktober het einde van de jaarcyclus. Wat dit jaar geëindigd is, mag je eren voor je aan iets nieuws begint. En dat geldt ook voor het leven van je dier.
Je hoeft niet te geloven in een dunne sluier tussen de werelden om hier iets aan te hebben. Zie het gerust gewoon als een natuurlijke pauze: de natuur trekt zich terug, en jij mag dat ook even doen.
Hoe kan je je huisdier herdenken met Allerheiligen of Samhain?
Een herdenkingsritueel moet niet lang of ingewikkeld zijn. Twintig minuten is genoeg. Kies een avond tussen 31 oktober en 2 november, en neem dit als leidraad.
1. maak een plek
Kies een rustig plekje: een vensterbank, een kast, een hoek van de tafel. Leg er een foto van je dier, en iets dat van hem of haar was: de halsband, een speeltje, een plukje haar. Heb je de as of een urn in huis, dan mag die er ook bij staan.
2. steek een kaars aan bij valavond
Samhain begon bij zonsondergang, op de grens tussen dag en nacht. Steek je kaars aan wanneer het donker wordt. Laat het licht een paar minuten gewoon branden, zonder dat je iets moet.
3. spreek zijn naam uit
Zeg de naam van je dier hardop. Vertel wat je mist, en waar je dankbaar voor bent. Dat mag in je hoofd, maar hardop werkt vaak sterker. Je mag ook een brief schrijven en die voorlezen.
4. leg neer wat je niet verder wil dragen
Schrijf op een papiertje wat je van het voorbije jaar wil loslaten: het schuldgevoel, het laatste beeld dat blijft terugkomen, de "had ik maar". Scheur het daarna in stukjes en geef het aan de aarde, of laat het veilig opbranden in een vuurvaste schaal.
De as van mijn katje Oililly's staat bij mij thuis. Ze kreeg ineens een trombose en verlamde achterpootjes. Na twee dagen in de kliniek was er geen beterschap. Het was een zondagochtend en toen ik telefoon kreeg van de dierenarts dat er weinig beterschap was, besloot ik haar niet langer pijn te laten lijden. Ze is in mijn armen ingeslapen. Ik weet dat het de juiste keuze was. En toch draag je zo'n beslissing mee. Een moment als Samhain is net de plek om dat gewicht even neer te zetten, en gewoon dankjewel te zeggen voor al het mooie dat er wel is geweest.
5. sluit bewust af
Blaas de kaars uit, of laat ze nog even branden zolang jij erbij blijft. Drink iets warms, eet iets, of ga even naar buiten. Zo keer je rustig terug naar het gewone leven.
Kan je je kinderen betrekken bij het herdenken van een huisdier?
Zeker. Rond Halloween zijn kinderen sowieso bezig met spoken, pompoenen en het donker. Dat maakt het een natuurlijk moment om ook over je overleden huisdier te praten, zonder dat het beladen hoeft te zijn.
Laat je kind een tekening maken voor het herdenkingsplekje, of een verhaal vertellen over een grappig moment met het dier. Geef jonge kinderen een ledkaarsje, zodat ze zelf het lichtje kunnen aansteken. Hou het kort en concreet: kinderen hebben vooral nood aan een duidelijk moment en aan het gevoel dat hun verdriet er mag zijn.
Hoe begin ik eraan?
Kies je avond. Samhain valt dit jaar op zaterdag 31 oktober, Allerheiligen op zondag 1 november. Zet het in je agenda.
Verzamel een paar dingen. Een foto, een kaars en één voorwerp van je dier zijn genoeg.
Schrijf één zin op die je tegen je dier wil zeggen. Dan hoef je op het moment zelf niet te zoeken.
Vertel het aan iemand die je vertrouwt, of nodig die persoon uit om erbij te zijn.
Verwacht niet dat het verdriet weg is daarna. Een ritueel neemt de pijn niet weg, maar geeft het een plek.
De liefde gaat niet weg
Het jaar sluit af, maar de liefde voor je dier gaat niet mee. Die blijft. Wat wel verandert met de tijd is hoe zwaar het weegt. Momenten als deze helpen om het verdriet een plek te geven, zodat er weer ruimte komt voor de mooie herinneringen.
Zoek je een manier om bewust afscheid te nemen of te herdenken, alleen of samen met je gezin? Daarvoor maakte ik mijn afscheidsboxen: er is een box voor volwassenen, en er zijn boxen voor kinderen en gezinnen. Kijk gerust eens op almadelaluna.com/afscheid-huisdier, of bewaar het voor wanneer de tijd rijp is.
En jij: welk dier zou jij dit jaar een lichtje geven?
Wat je samen had, eindigt niet bij de dood. Het verandert alleen van vorm.
Veelgestelde vragen
Is het raar om met Allerzielen aan je huisdier te denken?
Nee. Allerzielen is een gedachtenisdag voor wie gestorven is, en voor veel mensen hoort hun dier daar gewoon bij. Je rouwt om wie deel uitmaakte van je dagelijks leven. Dat hoeft niemand anders te begrijpen om echt te zijn.
Wat als mijn huisdier pas een paar dagen of weken geleden gestorven is?
Dan kan een herdenkingsmoment erg rauw aanvoelen, en dat is normaal. Hou het dan heel klein: enkel een kaars en een foto, zonder iets te moeten zeggen. Je kan het ritueel volgend jaar uitgebreider doen, als het verdriet minder scherp is.
Hoe herdenk je een huisdier dat geen graf heeft?
Je maakt zelf een plek. Dat kan een hoekje in huis zijn, een plant of boom in de tuin, of een plek in de natuur waar jullie samen kwamen. Het gaat niet om de plek zelf, maar om het feit dat je er bewust naartoe gaat met je herinnering.